Mergelgroeven of mergelgrotten zijn in Limburg gelegen (oude) steengroeven. In deze steengroeven werd mergel ontgonnen (primair gebruik), dat werd gebruikt voor allerlei doeleinden. Later vond er van alles plaats in de gangenstelsels (secundair gebruik).
Primair gebruik
Door het onderaards ontginnen van mergel (in losse- of blokvorm) zijn in de Limburgse heuvels, uitgestrekte gangenstelsels ontstaan. Momenteel is nog 1 onderaardse groeve in exploitatie.
Door het bovengronds ontginnen van mergel (in losse- of blokvorm) zijn vele dagbouwgroeven ontstaan. Helaas dat bij dergelijke groeven in de open lucht de Limburgse heuvels worden afgegraven. Momenteel zijn nog twee dagbouwgroeven in exploitatie (en enkele in België).
Secundair gebruik
De gangenstelsels die ontstonden door het ontginnen van de mergelsteen werden voor vele secundaire doeleinden gebruikt. Denk hierbij aan schuilplaatsen, opslagplaatsen, onderaardse fabrieken in de tweede wereldoorlog, champignonkwekerij, toerisme, enzovoorts.